Dit verbrandingsproces wordt bewerkstelligd in afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s). Het Nederlandse primaire energieverbruik ligt momenteel op ongeveer 2940 PJ, waarbij aardolie, aardgas en steenkool tot op heden nog steeds de belangrijkste energiebronnen van Nederland zijn (87%). Nederland wil door de huidige energie- en gasprijzen minder afhankelijk worden van de import van fossielen brandstoffen en de energietransitie versnellen. Hoe kan Nederland door eigen voorzieningen aan de energievraag voldoen en tegelijkertijd de kosten voor gebruikers beperken? Een deel van het antwoord kan liggen in ons niet-recyclebare afval.

Volgens Rijksdienst voor Ondernemend Nederland zit er potentie bij afvalverbranding, omdat er sinds 2013 een stortverbod voor afvalstoffen op alle Nederlandse grond is, wij momenteel 60% van ons huishoudelijk afval goed scheiden en we de juiste middelen hebben om ons restafval om te zetten in energie. Momenteel staan er in Nederland 12 moderne AVI’s. Zij winnen gemiddeld 20% van de energie-inhoud van deze materialen bij afvalverbranding terug als elektriciteit. Daarnaast winnen ze 23% aan warmte. De totale bijdrage van niet-recyclebaar afval tot energie (Waste to Energy) in Nederland is ongeveer 20,3 PJ, wat een aandeel van 10,8% heeft binnen het eindverbruik van hernieuwbare energie. Biomassa, waar afvalverbrandingsinstallaties onder vallen scoort veruit het hoogst met 60,7%, windenergie volgt met 23%, zonne-energie bedraagt 8,1% en aardwarmte en bodemenergie levert 5,2% van de totale hernieuwbare energie in Nederland op. De reden dat moderne AVI- en WtE-installaties alleen effectief en rendabel zijn in stedelijk gebied, ligt aan het systeem. Hoe verder de installaties van de betreffende woningen, hoe meer warmteverlies er optreedt. Bij te veel warmteverlies werkt het systeem niet meer. Huidig industrieel gebied is frequent te ver van woningen gevestigd en geen gewenste plek voor mensen om naast te wonen. Universeel is het tot op heden niet inzetbaar, waardoor je het nu alleen terugvindt in grotere steden.

Volgens de Vereniging Eigen Huis worden in Nederland momenteel zo’n 500.000 huishoudens verwarmd via stadsverwarming, dat komt voort uit het hergebruiken van restwarmte afkomstig uit elektriciteitscentrales, grote fabrieken of afvalverbrandingsovens. Omdat deze restwarmte ten opzichte van woningen met een cv-ketel op gas tot wel 60% aan CO₂ reduceert wil het Kabinet dat één derde van alle woningen in Nederland de komende jaren overgaan naar verwarming via warmtenetten. De komende zeven jaar moet dit aantal worden verdubbeld en voor 2050 moet een minimum van 2.6 miljoen huishoudens op een vorm van en warmtenet aangesloten zijn. Ter vergelijking: slechts 5% van de warmtebehoefte van Nederland wordt gedekt door stadsverwarming ondanks enkele grote systemen, zoals in Utrecht, Rotterdam, Amsterdam, Purmerend, Tilburg, Almere en Breda.

Ondanks dat het recyclen van afval duurzamer is, draagt omzetten van restafval naar energie enorm bij aan CO₂-reductie.

Dan moet er wel worden geïnvesteerd. Minister Jetten heeft het plan om gemeenten voor 50% eigenaar te maken van de warmtenetten. Op deze manier zouden zij meer regie krijgen en een betere garantie kunnen bieden op het gebied van energiezekerheid. Warmtebedrijven zijn hier geen voorstander van: Zij houden de regie liever zelf zodat investeringen ook de grootste waarde opleveren. Het is te hopen dat de discussie rondom nationalisering van warmtenetten nieuwe investeringen niet in de weg staat. Want alleen met deze investeringen zullen de kabinetsdoelen gehaald kunnen worden.