Toen het thuiswerkexperiment vorig jaar abrupt van start ging, verdween deze aanname in de prullenbak, waarbij de meeste kantoorwerkers zich na verloop van tijd realiseerden dat er voor- en nadelen kleven aan het thuiswerken, maar ook aan het werken op kantoor, en dat het af en toe bijeenkomen met collega's en klanten wel degelijk een belangrijk doel dient. Dit kunnen praktische overwegingen zijn, zoals betere IT en een fatsoenlijke werkplek, een duidelijkere grens tussen privé en werk, en de mogelijkheid om face-to-face-contact te hebben met collega's. Maar ook meer persoonlijke aspecten spelen een rol, zoals het tegengaan van eenzaamheid of je onderdeel te voelen van een groep.

De huidige terugkeer naar kantoor neemt in verschillende steden verschillende vormen aan. Dit heeft onder andere te maken met cultuur en factoren als de gemiddelde reistijd van medewerkers naar kantoor, hoelang de medewerkers in lockdown hebben gezeten en hoe drukbezocht de kantoren voorheen waren. De ‘Savills Hybrid Working Index’ laat op basis van deze en andere factoren zien op welke locaties men op de lange termijn sneller over zal gaan op een permanent hybride manier van werken, maar ook op de korte termijn zijn er al verschillen te zien in de terugkeer naar kantoor. Zo geven onze collega's in China aan dat de pandemie weinig invloed heeft gehad: een leiderschapsstijl die is gebaseerd op een voorkeur voor aanwezigheid en enthousiasme bij de medewerkers om terug te keren naar kantoor hebben gezorgd voor een snelle terugkeer naar het normale kantoorleven. In de VS en Frankrijk is de ontwikkeling naar het hybride werken inmiddels op volle gang. Ongeveer 84% van de werknemers heeft de voorkeur om in de toekomst meer te werken op afstand, en 87% van de besluitvormers van bedrijven wil mensen meer laten thuiswerken, volgens een peiling van ons Franse onderzoeksteam, waarbij de voorkeur ligt bij twee dagen thuiswerken. Dit zien we ook in de VS, waar veel bedrijven een vorm van hybride werken overwegen, ook met twee of drie dagen op kantoor als meest waarschijnlijke scenario.

Ook Nederlandse bedrijven overwegen hybride werken, maar de effecten hiervan voor de hoeveelheid benodigde kantoorruimte zullen wel veel beperkter zijn. Immers in Nederland werd al structureel (14%) of met enige regelmaat (>40%) thuisgewerkt. Dit aandeel lag in andere Europese landen een stuk lager. Ook zijn de woon-werkverkeer reistijden in bijvoorbeeld Amsterdam, niet te vergelijken met die in steden als Los Angeles of Mumbai. Reistijd blijkt een belangrijke factor te zijn in de voorkeur voor hybride werken. Dat de feitelijke invulling van het kantoor echter, ook in Nederland, anders gaat zijn staat als een paal boven water.

Het eerste is flexibiliteit, zowel wat betreft de werkplek zelf als nieuwe werkprotocollen. Daarnaast moet de eerste terugkeer naar kantoor in goede banen worden geleid en moet ervoor worden gezorgd dat mensen een werkplek hebben die veilig voelt en klaar voor gebruik, en die aan hun wensen voldoet. Het laatste aspect is risico: het risico dat er een cultuur ontstaat van twee lagen, binnen en buiten het kantoor; het risico van digitale onveiligheid dat werken op meerdere locaties met zich meebrengt, en het risico dat de verandering die deze transitie met zich meebrengt niet goed wordt aangestuurd.

Dit alles zal bij veel bedrijven niet in een keer goed gaan. Het is een ontwikkeling, en 2021 is een jaar van transitie. Bedrijven moeten zich ervan bewust zijn dat iedere medewerker andere ervaringen heeft opgedaan tijdens de pandemie. Ze moeten bekijken hoe mensen reageren en onderbouwde beslissingen nemen over de werkplek, en zich verder ontwikkelen al naar gelang de situatie daarom vraagt

• Bezoek de IMPACTS website hier.
• Lees de volledige IMPACTS 2021 publicatie hier.