Het lage aanbod van bedrijfsruimte zet het vestigingsklimaat in Nederland onder druk. Vooral MKB’ers hebben hier last van. Zij zijn gebaat bij efficiënte en duurzame bedrijfsruimte zodat duurzame bedrijfsvoering gegarandeerd kan blijven. Het efficiënter inrichten, en beter omgaan met loze ruimte van bedrijventerreinen kan mogelijkheden bieden als nieuwe ontwikkelingen beperkt worden en mogelijk ook een duurzamere oplossing vormen.

Leegstand van bedrijfsruimte is nog steeds extreem laag. Verschillende bronnen kopte afgelopen weken dat het totale aanbod van bedrijfsruimte gedaald is tot ongeveer 3% van de totale voorraad. Met de bedrijfsruimte specifiek gelegen op bedrijventerreinen is het probleem nog groter. Hier is de leegstand onder de 2% gedoken. Omdat uitbreiding van bedrijventerreinen steeds lastiger wordt, is het goed om nader naar de huidige inrichting van bedrijventerreinen te kijken.

Inefficiënt ruimtegebruik in de G5

Door te puur te kijken naar bebouwde percelen, blijkt het dat er nog flink veel ruimtewinst te behalen valt. Op bebouwde percelen op bedrijventerreinen in de G5 blijkt gemiddeld 56.9% van de ruimte gebruikt te zijn. Het is natuurlijk onrealistisch om te verwachten dat percelen op bedrijventerreinen voor 100% bebouwd worden. Er is immers ruimte nodig voor infrastructuur, parkeerruimte, en recreatiefuncties. Als vuistregel kan er aangenomen worden dat een bebouwing per perceel van minstens 60% efficiënt is.

Figuur 1: Gemiddeld ruimtegebruik per bebouwd perceel in de G5. Bron: Savills Data, Intelligence & Strategy, 2023

Het gemiddeld ruimtegebruik per perceel blijkt flink te verschillen tussen de G5-gemeenten. Dit heeft te maken met de natuur van de bedrijfsvoering per bedrijventerrein. Zo heeft Rotterdam een relatief laag gemiddeld ruimtegebruik per perceel. Bedrijfsruimte in Rotterdam is immers voor een groot gedeelte gericht op Overslag, Opslag en Transport van goederen die via de haven van Rotterdam vervoerd worden. Dit type bedrijfsvoering heeft grotere buitenruimtes nodig en is minder gebaat bij hoge dichtheden.

Kan het anders?

Door middel van een scenario-analyse heeft Savills bepaald hoeveel ruimtewinst er in de G5 te behalen valt. Wat nou als alle bebouwde percelen, die nu voor minder dan 60% bebouwd zijn, efficiënter ingericht zouden worden en voor minimaal 60% bebouwd zouden worden? Wij lieten hierbij de havengebieden buiten beschouwing, omdat deze minder geschikt zijn voor een dichte bebouwing. Wat blijkt, in de G5 kan nog voor minstens 7.000.000 m² BVO aan bedrijfsruimte bijgebouwd worden. Dit is naar schatting 30% van de totale voorraad in de G5.

Figuur 2. M² BVO-ruimtewinst te behalen per gemeente in de G5. Bron: Savills Data, Intelligence & Strategy, 2023

Identificeren en Renoveren

De potentie om op bestaande bedrijventerreinen ruimtewinst te behalen zijn dus enorm. Ruimtelijke analyses kunnen helpen bij het identificeren van percelen die op dit moment niet optimaal gebruikt worden. Zo kunnen percelen geïdentificeerd worden waar de bebouwing per perceel lager is dan 60%. Om duurzaam ruimtegebruik te stimuleren moet er vervolgens de afweging gemaakt worden of het rendabel is om de huidige bebouwing te renoveren of om juist de huidige bebouwing te slopen en een nieuwbouwobject te ontwikkelen. Wat buiten kijf staat is dat de Nederlandse fysieke leefomgeving overvraagd is. Het slimmer nadenken over huidige bebouwing zet alvast een goede stap in de richting om druk van de ketel te halen. Dit heeft niet alleen voordelen op lange termijn voor de Nederlandse economie, maar ook minder negatieve gevolgen voor het milieu.